Columns 2019

28 maart 2019
Caroliene!?

Afgelopen zondag werd in veel kerken het verhaal gelezen van de verdorde vijgenboom (Lucas 13:1-9).

Die boom had al drie jaar geen vruchten gegeven en de eigenaar van de wijngaard wilde hem daarom laten omhakken. Maar de tuinman vroeg om clementie: ‘Laat ‘m nog één jaar staan; misschien draagt-ie volgend jaar wél vruchten en zo niet, dan kan hij alsnog omgehakt worden.

De eigenaar van de wijngaard staat in dit verhaal voor een streng persoon die geen enkel inlevingsvermogen heeft en belast is met kortetermijndenken, snelle resultaten en het gericht zijn efficiency. De tuinman echter leeft dicht bij de natuur en wil voorkomen dat er rigoureus wordt ingegrepen. Het omhakken is immers onomkeerbaar. Hoe het verhaal vervolgens afloopt, dat vermeldt de Bijbel niet, maar duidelijk is dat de tuinman de boom niet zomaar wil afschrijven.

Wat we ons kunnen afvragen naar aanleiding van dit verhaal is, wie in ons leven de tuinman is. Wie zorgde ervoor dat wij vrucht dragen, dat we zijn geworden wie we zijn. En andersom geldt het ook: voor wie zouden wij als tuinman kunnen optreden? Wie kunnen we helpen om zichzelf te ontplooien en te groeien in het leven?

Ik moest bij dit verhaal ook denken aan Caroliene Hermans. Zij is de politiek adviseur (kortweg: pa) van Mark Rutte. Ik kende haar niet, maar door een gespeelde of werkelijke black-out van Rutte kent heel Nederland haar nu. Dat vond ik groots; dat de grote leider zich klein maakt om Carolien alle credits te geven. Hij is doorgaans welbespraakt genoeg om het ook anders op te lossen, maar nee: Caroliene werd even op het schild gehesen. Rutte maakte hiermee duidelijk dat Caroliene zijn ‘tuinman’ is die hem deed en doet groeien in de politiek.

Het vervolg van dit ‘incident’ was trouwens ook fraai: Lodewijk Asscher maakte niet van de gelegenheid gebruik door Rutte met dit voorval te vloeren, nee hij maakte er een ludiek voorval van door te vragen ‘Is Caroliene al onderweg?’ Ook een mooi gebaar, zeker in een setting die bedoeld was om van elkaar de vliegen en vooral de kiezers af te vangen. Twee tuin’mannen’ in één debat.

27 februari 2019
De kerk als tijdmachine

Afgelopen zaterdag kocht ik het boek met bovengenoemde titel. Wat een schitterende uitgave!

Al lezend in dit kleurrijke werk wordt je door twaalf verschillende tijdvakken geleid: vanaf de periode 0-500 naar het blok 1970-heden. Centraal in de hoofdstukken staat steeds een prent van kunstenaar Stefan de Keijser, afgedrukt over twee pagina’s. Daarop staan details die typerend zijn voor de kerkgebouwen in de beschreven periode. Die details komen op de volgende twee pagina’s terug en worden daar stuk voor stuk kort beschreven. Die beschrijvingen zijn van historicus Martin Hillenga die als inleiding op elk hoofdstuk ook de (kerk)bouwkundige veranderingen in die periode optekende, gelardeerd met stukjes (kerk)geschiedenis.
Vanaf de periode 1200-1250 zijn de kerken op de prenten opengewerkt zodat ook uitvoerig details uit het interieur aan bod komen. Alle aspecten van en rond een kerkgebouw worden belicht: van hagioscoop en donjon tot doksaal en calavriegroep, begrippen die ik tot nu toe niet kende maar die in het boek, door de combinatie van tekst en afbeelding, letterlijk tot de verbeelding gaan spreken.

Het initiatief voor het boek komt van de Stichting Oude Groninger Kerken die dit jaar 50 jaar bestaat. Het prentenboek lijk in eerste instantie bedoeld voor kinderen, maar ook voor volwassenen is het zeer de moeite waard. Je krijgt namelijk door de prachtige plaatjes en zeer duidelijke teksten een goed beeld van de ontwikkeling van de kerken, zéker als het om de gebouwen gaat, maar ook wordt beknopt wat kerkgeschiedenis meegegeven.
Het boek mag eigenlijk niet ontbreken als lesmateriaal op scholen. En het kan ook prima neergelegd worden in kerken die gebouwd zijn vóór 1900, om uit te leggen wat men daar binnen ziet.

Het idee van de tijdmachine zou wel eens opgepikt kunnen zijn op het Nationaal Monumentencongres in 2018 waar de ‘Tijdmachine’ werd ingezet om in gedachten terug in de tijd te gaan. Dit met de bedoeling om verschillende tijdlagen aan te boren en daarmee verhalen van de geleefde geschiedenissen boven water te halen. Dát is namelijk precies wat het boek doet: je wordt per hoofdstuk die periode ingetrokken. Voor nog geen vijftien euro veel waar voor je geld

16 januari 2019
Liefde is…

‘Liefde is het mooiste wat er bestaat.’ Zo begint Sophie Hilbrand elke donderdagavond de intro van haar programma ‘Liefde is…’. Ze vervolgt echter met: ‘Maar liefde is ook grillig, confronterend, pijnlijk en meedogenloos.’

In de serie toont Hilbrand op een integere manier openhartige en intieme portretten van ‘de vele vormen en gezichten van liefde’. En daarbij worden ook de schaduwkanten van liefde bepaald niet gemeden. Een stel dat elkaar omhelst en zoent nadat ze zopas samen hun echtscheidingspapieren hebben ondertekend. De vrouw vertelde dat ze de andere vrouwen in het leven van haar (inmiddels) ex niet het grootste probleem vond, maar het liegen er over door hem. Een andere vrouw vertelde dat ze ‘deze week nog’ had omgezien naar een andere woning. Ze hield het niet meer uit in het samengestelde gezin met haar nieuwe man waarin beide ook kinderen uit een eerdere relatie meebrachten. Er ontstond voortdurend gedoe over de opvoeding. Of de twee vrouwen die een relatie hebben terwijl ze twintig jaar in leeftijd verschillen: ‘Wil ik als ik vijftig ben samenzijn met iemand van zeventig?’
En tóch bleef men verliefd op elkaar en zette men alles in het werk om de relatie goed te houden. Daarbij kwamen soms eenvoudige argumenten naar voren die zo van de plaatjes van ‘Liefde is’ geplukt konden zijn. ‘Ik wil samen met hem oud worden.’ ‘Het zijn z’n ogen!’ ‘Het is een echte knuffelbeer.’ Het zijn mooie portretten waarin veel mensen zich zullen herkennen. Immers: liefde is mooi, maar kan ook confronterend zijn.

De afgelopen periode werden lesbiennes, homo’s en transgenders nog eens extra geconfronteerd met de Nederlandse vertaling van de Nashvilleverklaring. Veel dominees en andere voorgangers hadden hun handtekening er onder gezet. Zij hebben ongetwijfeld gehandeld uit liefde voor hun medemens door hen te waarschuwen voor een – in hún ogen – zondig leven. Ik vind dat dieptriest, maar wil de ondertekenaars hun recht van vrije meningsuiting niet afnemen. Dan is het echter ook mijn recht om te mogen zeggen: Liefde is het mooiste wat er bestaat, ook als dat tussen twee mannen of twee vrouwen is, want: waar vriendschap is en liefde, dáár is God!