Amerikaanse bruinhemden
(Nieuwe Ooststellingwerver en Stellingwerf 25 januari 2026)
“Toen de nazi’s de communisten arresteerden, heb ik gezwegen; ik was immers geen communist. Toen ze de sociaaldemocraten gevangenzetten, heb ik gezwegen; ik was immers geen sociaaldemocraat. Toen ze de vakbondsleden kwamen halen, heb ik niet geprotesteerd; ik was immers geen vakbondslid. Toen ze de Joden opsloten, heb ik niet geprotesteerd; ik was immers geen Jood. Toen ze mij kwamen halen was er niemand meer, die nog protesteren kon.”
Voorgaande tekst is tachtig jaar geleden uitgesproken door Martin Niemöller, een Duits predikant en theoloog. Hij was anticommunistisch en steunde in eerste instantie Hitler, totdat deze de staat boven religie stelde. Toen werd Niemöller leider van een groep Duitse geestelijken die zich juist tegen Hitler verzetten. Niemöller werd gearresteerd en belandde in de concentratiekampen Sachsenhausen en Dachau. In 1945 werd hij bevrijd door de geallieerden.
Tachtig jaar en één dag nadat Niemöller bovenstaande tekst uitsprak, werd in Amerika de 37-jarige Renee Nicole Good koelbloedig vermoord door een agent van de immigratiedienst ICE. Als ware Gestapo’s, zo houden de agenten van ICE razzia’s om immigranten op te pakken, gevangen te zetten en tenslotte weg te werken.
Niet voor het eerst was de regering Trump zo laf om ook hier weer de rol van slachtoffer en dader te verwisselen. Daarom is het fantastisch dat sinds de moord in veel Amerikaanse steden duizenden mensen de straat op gaan om te protesteren tegen ICE onder het motto No justice no peace. Als een variant op ‘Niet in mijn naam’ of de Rode Lijn-demonstraties, zorgen ze voor een massaal tegengeluid tegen het foute beleid van Trump en de zijnen.
Hier zijn de woorden van Jezus van toepassing: “Ik had honger en jullie gaven Mij niet te eten, Ik had dorst en jullie gaven Mij niet te drinken. Ik was een vreemdeling en jullie namen Mij niet op, Ik was naakt en jullie kleedden Mij niet. Ik was ziek en zat in de gevangenis en jullie bezochten Mij niet.”
De Franse filosoof Levinas zei al “Ik word ik in het aangezicht van de Ander.” Dat was een oproep voor een verantwoordelijkheid voor de ander die ons losmaakt van onze egocentristische wereld.